May 01 2017

city living

บ้านที่หายไปกับสวนผักแห่งใหม่ที่ป้อมมหากาฬ

มีสวนผัก สวนหย่อม และพิพิธภัณฑ์มีชีวิตในที่เดียวกัน

หลังจากที่มีข่าวว่าทางกรุงเทพมหานคร ได้เข้าไปรื้อบ้านในชุมชนป้อมมหากาฬไปส่วนหนึ่งเมื่อเดือนที่แล้ว พร้อมประกาศจะปรับปรุงพื้นที่ให้เป็นสวนสาธารณะไว้ให้พักผ่อนหย่อนใจ เราก็ไม่ค่อยได้ทราบข่าวชีวิตหลังกำแพงเก่ามากนักว่าเป็นอย่างไรบ้าง
 
 
ล่าสุดเราได้มีโอกาสกลับไปเยือนป้อมมหากาฬอีกรอบ ซึ่งคราวนี้เราได้เห็นสภาพภูมิทัศน์ที่แปลกตาไป โดยเฉพาะกับพื้นที่ฝั่งติดกับคลองรอบกรุง ใกล้ร้านน้ำอบนางลอยที่จากเดิมเป็นบ้านเรือนปลูกติดกันแน่นในวันเก่า ตอนนี้กลายเป็นพื้นที่โล่งกว้างที่มีดินเกลี่ยปรับพื้นที่เอาไว้ เปิดให้เห็นวิวภูเขาทอง ริมคลองโอ่งอ่างเต็มตา
 
พื้นที่ดินตรงนี้กำลังจะกลายเป็นสวนหย่อมตามที่ทางกทม.ประกาศไว้ว่าจะทำเป็นสวนสาธารณะ และเปิดให้เข้าชมภายในวันที่ 30 พ.ค.นี้
 
 
ในขณะที่กทม.ประกาศเช่นนั้น เราสังเกตได้ว่า แม้บ้านจะลดน้อยลงกว่าเดิม แต่ความมีชีวิตชีวาของชุมชนยังคงหลงเหลืออยู่ โดยเฉพาะกับพื้นที่ส่วนกลางของชุมชนที่ตอนนี้กลายร่างเป็นพิพิธภัณฑ์มีชีวิตขึ้นมาจริงๆ โดยพื้นที่ส่วนกลางที่เป็นลานร่มรื่น มีเด็กๆ และคนในชุมชนมานั่งเล่นกันยามเย็น และตอนนี้ก็ตอนนี้มีการจัดแสดงนิทรรศการ Mahakan Model ไว้ด้วย
 
 
Mahakan Model เป็นงานออกแบบที่ต่อยอดจากงานวิจัย “โครงการวิจัยเพื่อจัดทำแผนแม่บทเพื่อการอนุรักษ์และพัฒนาชุมชนบ้านไม้โบราณ ป้อมมหากาฬ” ของ อาจารย์ชาตรี ประกิตนนทการ และบริษัท ออนกราวด์ จำกัด ซึ่งนำเสนอถึงแนวทางการพัฒนาพื้นที่โดยเก็บชุมชนเอาไว้ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว และแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม

 
 
เดินเข้าไปข้างในบ้านหลังใหญ่เลขที่ 99 ก็จะเป็นพิพิธภัณฑ์ย่อมๆ เกี่ยวกับความเป็นมาของมรดกวัฒนธรรมต่างๆ ในป้อมมหากาฬ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องมือที่เคยใช้ขึงกลอง มีกลองยาวจัดแสดง และมีเครื่องมือหลอมทองที่ทำมาตั้งแต่สมัยโบราณ แถมที่บ้านนี้ยังเป็นบ้านที่ให้บริการนวดแผนโบราณด้วย
 
 
ผ่านจากบ้านที่รื้อไปแล้ว ก็จะเป็นบ้านไม้โบราณที่สร้างไม่ต่ำกว่าร้อยปี ข้างๆ กันเพิ่งมีสวนพืชผักสวนครัวที่ทางกลุ่ม Mahakan Model มาลงไว้เมื่อเร็วๆ นี้ เห็นแล้วก็ทำให้นึกถึง Root Garden สวนเมืองในทองหล่อที่เพิ่งปิดตัวไป หรือสวนผักในเมืองที่ไทเปที่นำพื้นที่สาธารณะมาปลูกพืชผักให้คนในชุมชนแบ่งปันพื้นที่ปลูกเพื่อเก็บเกี่ยวผลิตผลไปทานกันในครอบครัว
 
สวนครัวที่ป้อมมหากาฬ

 
สวนผักที่ไทเปจะอยู่แถวย่าน Fujin ถนนสวยที่สุดและฮิปที่สุดในเมืองนี้ โดยแปลงผักแต่ละแปลงจะมีชื่อและเลขที่บ้านที่ดูแลอยู่ ซึ่งส่วนใหญ่จะดูแลกันคนละ 1 แปลง กลายเป็นสวนหย่อมปลูกผักกินได้ เป็นสวนครัวของชุมชนไปโดยปริยาย
 
 

#cityfarm

โพสต์ที่แชร์โดย  (@piengor) เมื่อ

สวนครัวในกรุงไทเปที่ไต้หวัน
 
เราได้คุยกับคุณ กบ-ธวัชชัย วรมหาคุณ ที่บอกกับเราว่า ทางชุมชนก็เคยเสนอกทม.ว่าจะให้ทำพื้นที่สวนสาธารณะเป็นสวนผักเหมือนกัน แต่ก็ขึ้นอยู่กับทางกทม.จะทำหรือไม่ ส่วนการคงอยู่ของชุมชนนั้น ตอนนี้กำลังอยู่ในช่วงหารือกับทางกทม. และการศึกษาประวัติศาสตร์บ้านเก่าที่นี่เพื่อพิสูจน์การเป็นชุมชนโบราณของป้อมมหากาฬ เพื่อไม่ต้องรื้อถอนชุมชนออกไป
 
 
ส่วนความเคลื่อนไหวล่าสุดจากทางกทม. ก็มีหลายกระแส โดยข่าวจากทางเลขานุการผู้ว่ากทม. ก็เผยว่ากำลังหารือกับหลายหน่วยงานตั้งแต่กองจัดกรรมสิทธิ์ สำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร ผู้แทนชุมชนบริเวณป้อมมหากาฬ นักวิชาการอิสระ ทหาร คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร สมาคมสถาปนิกสยาม เพื่อกำหนดรูปแบบบริหารจัดการอนุรักษ์ชุมชนเอาไว้
 
 
ขณะที่อีกข่าวจากผู้อำนวยการสำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร ก็ระบุว่า เตรียมบูรณะกำแพง ตัวป้อม และรื้อย้ายสิ่งปลูกสร้างบางหลังที่เป็นอาคารที่มีคุณค่าไปจัดวางใหม่ให้สอดคล้องกับแผนการพัฒนาพื้นที่ในฐานะพิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง และสวนสาธารณะ แต่ยืนยันว่ายังไงก็ไม่มีคนอาศัยแน่นอน
 
 
ก็คงต้องรอดูกันต่อไปว่าอนาคตของชุมชนโบราณแห่งสุดท้ายของเกาะรัตนโกสินทร์แห่งนี้จะเป็นอย่างไร แต่ที่แน่ๆ เราคงได้เห็นสวนหย่อมแห่งใหม่หลังกำแพงเมืองเดิมที่ป้อมมหากาฬในปลายเดือนนี้หรือต้นเดือนหน้า ไว้เรามีโอกาสไปเยี่ยมเยือนชุมชนอีกเมื่อไหร่จะมาอัพเดทกัน